Nederland wordt vaak beschouwd als een paradijs voor cannabisgebruikers. Ondanks de beroemde coffeeshops in Amsterdam is cannabis daar technisch gezien echter illegaal, hoewel het gebruik ervan wordt getolereerd. De autoriteiten willen de huidige praktijken hervormen en binnenkort zou er wel eens een door de staat gereguleerde recreatieve markt kunnen ontstaan.
Daartoe zal Amsterdam samen met andere Nederlandse steden deelnemen aan een experiment om legaal geproduceerde cannabis te verkopen in Nederland, een land dat bekend staat om zijn tolerantie ten opzichte van softdrugs, zo heeft de regering besloten.
Hoewel het gebruik en de verkoop van cannabis, wiet en derivaten daarvan worden getolereerd, is de rest van de toeleveringsketen illegaal en worden de verkochte verdovende middelen vaak het land binnengesmokkeld, met name via verschillende maffia's.
Met de integratie van Amsterdam omvat het experiment nu elf steden en heeft het tot doel te bepalen of een gereguleerde productie, distributie en verkoop van cannabis haalbaar is. Het moet ook in staat zijn om de kwaliteit van de verdovende middelen te controleren en de impact van deze methode op de criminaliteit, de veiligheid en de volksgezondheid te analyseren.
Het experiment gaat in december van start in Breda en Tilburg, twee steden in het zuiden van het land.
Nederland: elf steden, waaronder Amsterdam, gaan lokale cannabis testen
Amsterdam sluit zich aan bij andere Nederlandse steden in een experiment om legaal geproduceerde cannabis te verkopen in Nederland. Op vrijdag 29 september werd een overheidsmaatregel aangekondigd in het land dat bekend staat om zijn tolerantie ten opzichte van de plant.
Nederland neemt risico's om zijn tuinen te cultiveren. Op vrijdag 29 september sloot de hoofdstad Amsterdam zich aan bij andere Nederlandse steden om een experimenteel project te starten om legaal geproduceerde cannabis in het land te verkopen. In een land dat bekend staat om zijn tolerantie ten opzichte van de plant, is een revolutie aan de gang. Maar hoewel het gebruik en de verkoop van cannabis, wiet en derivaten daarvan tegenwoordig worden getolereerd, blijft de rest van de toeleveringsketen illegaal. Daardoor worden de verkochte drugs vaak via smokkel het land binnengebracht.
Met de integratie van Amsterdam omvat het experiment nu elf steden. Het project heeft tot doel te bepalen of de gereguleerde productie, distributie en verkoop van cannabis haalbaar zijn.
De testfase moet ook de mogelijkheid bieden om de kwaliteit van de verdovende middelen te controleren en de impact van deze aanpak op de criminaliteit, de veiligheid en de volksgezondheid te analyseren. De maatregel treedt in december in werking en gaat van start in de steden Breda en Tilburg, in het zuiden van Nederland.
Legaal geteelde producten en 'getolereerde' producten
In een besluit dat op vrijdag 29 september werd gepubliceerd, kondigde de aftredende Nederlandse regering aan dat Amsterdam was geselecteerd om deel te nemen aan het vierjarige experiment. De testfase zal later in de hoofdstad en in acht andere steden van start gaan, vanaf het einde van het eerste kwartaal van 2024. Het experiment is sinds 2019 toegestaan en kan vanaf 2020 gebruikmaken van een aangewezen pool van legale producenten. De lancering, die oorspronkelijk gepland was voor 2022, is echter meerdere keren uitgesteld.
"Het uitgangspunt voor de toevoeging van een elfde gemeente is dat dit geen vertraging zal opleveren", aldus de Nederlandse regering. Ook werd verduidelijkt dat "de geleidelijke start niet betekent dat het experiment op verschillende momenten zal eindigen".
De experimenten worden stopgezet als de "openbare orde of veiligheid" in gevaar komt.
De volgende twee producenten zouden in februari 2024 moeten beginnen met de bevoorrading van de coffeeshops in Breda en Tilburg. De volgende fase, waaraan alle deelnemende steden zullen deelnemen, zou aan het einde van het eerste kwartaal van 2024 van start moeten gaan. Maar de regering heeft gewaarschuwd: "De voortgang tijdens de opstartfase wordt nauwlettend gevolgd. Als er een ernstige bedreiging voor de openbare orde of veiligheid bestaat, wordt de startfase voortijdig stopgezet."
"De termijnen van de producenten zijn momenteel te onzeker om meer duidelijkheid te verschaffen over de daadwerkelijke start van de volgende fase", aldus de uitvoerende macht. Zij onderzoekt ook of de stad Amsterdam hierbij betrokken kan worden.
Vier jaar experimenteren
In eerste instantie zullen deelnemende coffeeshops legaal geteelde en 'getolereerde' producten mogen aanbieden. De proefperiode duurt vier jaar en begint met een 'pilootfase' in de tien grootste steden.
Veel beleidsmakers en deskundigen schrijven de toename van de cocaïnehandel toe aan het lakse drugsbeleid van Nederland. Zij zijn van mening dat drugshandelaren gruwelijke structuren hebben opgebouwd terwijl de autoriteiten een oogje dichtknijpen.
Enkele opmerkingen over de Nederlandse wetgeving inzake cannabis
Mag je in Nederland cannabis bezitten en gebruiken?
De Nederlandse overheid verdeelt drugs in twee categorieën:
- Lijst 1: 'harde' drugs die als schadelijk voor de gezondheid worden beschouwd, zoals heroïne, cocaïne, ecstasy en GHB.
- Lijst 2: minder risicovolle 'softdrugs', zoals kalmerende middelen en cannabis.
Alle drugswetten zijn gebaseerd op de Opiumwet van 1928, die het bezit van alle drugs (lijst 1 of 2) verbiedt. Een van de richtlijnen van de Opiumwet bepaalt echter dat lokale autoriteiten bepaalde gelegenheden waar cannabis wordt geconsumeerd ("coffeeshops") zullen tolereren. Dit officiële tolerantiebeleid wordt gedoogbeleid genoemd. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is cannabis dus gedecriminaliseerd en niet gelegaliseerd. In maart 2017 waren er 567 coffeeshops in Nederland.
Soms is de wet van toepassing op het gebruik van cannabis. Als het gebruik bijvoorbeeld een risico vormt voor de gezondheid van jongeren (in de buurt van scholen of in het openbaar vervoer), kan vervolging mogelijk zijn. De beslissing om vervolging in te stellen is een bevoegdheid van de lokale autoriteiten en niet van de regering.
Technisch gezien staat op het bezit van cannabis, zelfs in kleine hoeveelheden, een gevangenisstraf. Kleine hoeveelheden worden gespecificeerd als 5 gram. Een eerste overtreding van het bezit van meer dan 5 gram wordt bestraft met een boete, terwijl het bezit van meer dan 5 gram strafbaar is met een gevangenisstraf.
Voor hoeveelheden van minder dan 5 gram kunnen de autoriteiten de cannabis alleen in beslag nemen zonder vervolging of boetes.
Mag je cannabis roken op straat in Amsterdam?
Het is verboden om cannabis te roken in openbare ruimtes. De politie houdt zich echter niet actief bezig met het arresteren van personen voor het bezit of gebruik van kleine hoeveelheden cannabis, met name in het centrum van Amsterdam, en geeft alleen waarschuwingen aan personen die cannabis roken zonder overlast te veroorzaken.
Mag je cannabis verkopen in Nederland?
De verkoop van cannabis is illegaal en iedereen die wordt beschuldigd van het leveren van cannabis, loopt een groot risico om te worden veroordeeld. In 2004 werd de wet op de opsluiting van recidivisten aangenomen. Het gaat om een vorm van opsluiting en behandeling die voornamelijk plaatsvindt in instellingen buiten de gevangenis.
De wet is echter ingewikkelder voor coffeeshops, die zich aan bepaalde "tolerantienormen" moeten houden, waaronder de volgende:
- geen verkoop van meer dan 5 gram cannabis per dag per persoon;
- geen verkoop van cannabis aan minderjarigen;
- verbod op toegang voor minderjarigen;
- geen verkoop van alcohol;
- verbod op het aanhouden van een commerciële voorraad van meer dan 500 gram;
- Toegang en verkoop verboden voor personen die buiten Nederland wonen.
Als café-eigenaren zich aan deze richtlijnen houden, zullen de lokale autoriteiten de verkoop van cannabis in hun etablissementen tolereren.
De politie handhaaft sommige wetten strenger dan andere, zoals die met betrekking tot de verkoop aan minderjarigen. De verkoop aan buitenlanders wordt niet zo streng gecontroleerd, omdat dit enthousiasme voor de meeste cafés faillissement zou betekenen.
Mag cannabis worden gekweekt in Nederland?
Ook hier is het kweken van cannabis officieel illegaal, hoewel het kweken van bepaalde planten thuis voor persoonlijk gebruik legaal is. Als er vijf planten of minder worden gekweekt, kunnen de autoriteiten deze in beslag nemen zonder vervolging in te stellen.
Het aspect 'persoonlijk gebruik' is cruciaal. Het staat buiten kijf dat de opbrengst niet mag worden verkocht. Als er ten minste twee tekenen van commerciële productie worden geconstateerd – bijvoorbeeld het gebruik van kunstlicht, ventilatie, timers, enz. – kunnen de autoriteiten vervolging instellen.
De gevolgen van het kweken van meer planten zijn ernstiger en overtreders kunnen worden veroordeeld tot taakstraffen of meerdere jaren gevangenisstraf. De straffen voor criminele organisaties kunnen worden verzwaard als ze kweken, brandgevaar veroorzaken of vallen installeren.
Een aantal cultureel relevante rechtszaken is het vermelden waard. Er is onder meer een interessante casestudy over twee boeren die in 2014 zijn gearresteerd. Hoewel zij de wet hadden overtreden door 2500 cannabisplanten te kweken, besloot de rechtbank hen niet te straffen.
Ter ondersteuning van zijn beslissing voerde de rechter aan dat de twee boeren op een veilige en verantwoorde manier cannabisplanten kweekten, in overeenstemming met het tolerante Nederlandse beleid. Dit is een historische zaak die de verandering in de houding van het land ten opzichte van de cannabisteelt illustreert.
