Sinds de introductie in Frankrijk als experimentele medische behandeling, is er steeds meer belangstelling voor medicinale cannabis. Nu het derde jaar van experimenten in het land begint, zijn er nog veel vragen over deze nieuwe therapeutische aanpak. Medicinale cannabis, waarbij cannabisextracten voor medische doeleinden worden gebruikt, roept zowel enthousiasme als vragen op in de medische wereld en de samenleving in het algemeen. Wat is medicinale cannabis? Onder welke voorwaarden mag het in Frankrijk worden gebruikt? Wat zijn de resultaten tot nu toe? Dit zijn allemaal vragen die beantwoord moeten worden om een beter inzicht te krijgen in de uitdagingen en problemen die deze nieuwe vorm van behandeling met zich meebrengt. In dit artikel geven we een overzicht van medicinale cannabis in Frankrijk, waarbij we kijken naar de regelgeving, de medische toepassingen en de toekomstperspectieven van deze veelbelovende aanpak.
Wanneer wordt medicinale cannabis als behandeling gebruikt?
Het gebruik van medicinale cannabis in Frankrijk wordt streng gereguleerd door het Franse nationale agentschap voor geneesmiddelen en gezondheidsproducten (ANSM). Volgens de richtlijnen van het ANSM mag medicinale cannabis alleen worden voorgeschreven voor vijf specifieke indicaties. Ten eerste kan het worden gebruikt voor de behandeling van neuropathische pijn die niet reageert op andere therapieën. Ten tweede kan het worden voorgeschreven bij ernstige epilepsie die resistent is tegen conventionele medicijnen. Bovendien kan medicinale cannabis worden gebruikt voor de behandeling van bepaalde hardnekkige symptomen in de oncologie, zoals pijn en misselijkheid. Het kan ook worden gebruikt om pijnlijke spasticiteit bij multiple sclerose of andere aandoeningen van het centrale zenuwstelsel te verlichten. Ten slotte kan medicinale cannabis worden gebruikt in palliatieve situaties om de symptomen van ernstige ziekten in een vergevorderd stadium te verlichten.
Het is belangrijk op te merken dat medicinale cannabis geen eerstelijnsbehandeling is, maar wordt voorgesteld wanneer andere behandelingen niet effectief zijn gebleken of slecht worden verdragen. Volgens Nathalie Richard, directeur van het medicinale cannabisproject bij het ANSM, "is cannabis geen eerstelijnsbehandeling. Het wordt voorgesteld wanneer andere behandelingen niet effectief zijn gebleken of slecht worden verdragen". De verwachte effecten van medicinale cannabis zijn een spierontspannende werking om de ziekte beter te kunnen begrijpen, pijn onder controle te houden, de slaap te verbeteren en andere potentiële voordelen.
Het is ook belangrijk om op te merken dat medicinale cannabis niet alleen voor volwassenen is bedoeld, maar ook bij kinderen kan worden gebruikt, met name bij de behandeling van epilepsie. Het gebruik van medicinale cannabis bij kinderen wordt echter ook streng gecontroleerd door de ANSM en moet met de nodige voorzichtigheid en onder medisch toezicht gebeuren. Kortom, het gebruik van medicinale cannabis in Frankrijk is voorbehouden aan specifieke indicaties en wordt streng gecontroleerd en gereguleerd door de ANSM om een veilig en doeltreffend gebruik van deze nieuwe therapeutische aanpak te garanderen.
Kan men als patiënt vragen om deel te nemen aan het experiment met medicinale cannabis?
Om deel te nemen aan het experiment met medicinale cannabis in Frankrijk, moet een patiënt zich wenden tot een arts die werkzaam is in een van de 324 referentieziekenhuizen die vermeld staan op de website van het Franse nationale agentschap voor de veiligheid van geneesmiddelen en gezondheidsproducten (ANSM). Tot 24 februari jongstleden hadden 2462 patiënten aan dit experiment deelgenomen. Na de eerste follow-up kan de huisarts het vervolgens overnemen. Medicinale cannabis wordt verstrekt in apotheken, zowel in ziekenhuizen als in de stad.
Het is belangrijk op te merken dat alle zorgverleners die bij het experiment betrokken zijn, vooraf moeten zijn opgeleid over de specifieke kenmerken van het product, om een correct en veilig gebruik van medicinale cannabis te garanderen.
In welke vorm wordt medicinale cannabis toegediend?
Medicinale cannabis kan worden ingenomen in de vorm van olie of gedroogde bloemen. De olie wordt meestal gebruikt als basisbehandeling en wordt ingenomen, terwijl de bloemen worden geïnhaleerd met behulp van een speciale verdamper, die zonder verbranding tot bijna 180 °C wordt verwarmd. Er zijn drie soorten medicinale cannabis, die zich onderscheiden door hun verhouding tussen tetrahydrocannabinol (THC) en cannabidiol (CBD), aldus Nathalie Richard, directeur van het project medicinale cannabis bij het ANSM. Er is THC-dominante cannabis, die voornamelijk wordt gebruikt als pijnstiller, CBD-dominante cannabis, die wordt gebruikt vanwege zijn anti-epileptische eigenschappen, en de versie met een evenwichtige verhouding tussen THC en CBD. De dosering is gebaseerd op de ervaringen van andere landen, zoals Canada en Nederland, waar medicinale cannabis al lang wordt gebruikt.
Het is belangrijk op te merken dat het voorschrijven van medicinale cannabis op een beveiligd recept moet worden vermeld en niet langer dan achtentwintig dagen mag duren, in overeenstemming met de regels inzake verdovende middelen. Bovendien worden, in tegenstelling tot vrij verkrijgbare CBD, de titratie en kwaliteit van de CBD die in medicinale cannabis wordt gebruikt, systematisch gecontroleerd om de veiligheid en doeltreffendheid van de behandeling te garanderen.
Waar komen medicinale cannabisproducten vandaan?
Medicinale cannabisproducten worden voornamelijk geïmporteerd uit landen als Australië, Canada, Portugal en Israël. Deze buitenlandse leveranciers moeten voldoen aan strenge normen die zijn vastgelegd in een nauwkeurig bestek, en elke leverancier werkt samen met een Frans farmaceutisch laboratorium om de exploitatie te beheren. Bovendien worden de producten regelmatig gecontroleerd door laboratoria van het Franse nationale agentschap voor de veiligheid van geneesmiddelen en gezondheidsproducten (ANSM) om de kwaliteit ervan te garanderen, in overeenstemming met de eisen voor geneesmiddelen. Er moet echter worden opgemerkt dat een recent decreet dat in februari is verschenen, de teelt van medicinale cannabis in Frankrijk nu toestaat, wat de komende jaren mogelijk verandering kan brengen in het exclusieve importcircuit.
Wat zijn de resultaten na twee jaar experimenteren met medicinale cannabis?
De balans na twee jaar experimenteren met medicinale cannabis is gebaseerd op een nationaal elektronisch registratiesysteem, Recann genaamd, dat door zorgverleners bij elk consult voor elke patiënt wordt ingevuld. Dit monitoringsysteem maakt het mogelijk om nauwkeurige en uitgebreide gegevens te verzamelen over de voordelen, maar ook over de problemen die patiënten ondervinden.
Volgens Nathalie Richard zijn er geen nieuwe risico's vastgesteld naast de reeds bekende risico's. Tijdens de eerste twintig maanden van het experiment werden 2.282 bijwerkingen, waaronder 59 ernstige gevallen, in het register gemeld. De belangrijkste bijwerkingen houden verband met stoornissen van het centrale zenuwstelsel (duizeligheid, slaperigheid...), maag- en darmproblemen (misselijkheid, constipatie...) en psychiatrische gevolgen (depressie...).
Wat het risico op verslaving betreft, zijn er volgens de verzamelde gegevens zeer weinig gevallen in deze context van verscherpte controle. Het is belangrijk op te merken dat Recann het mogelijk maakt om bijwerkingen nauwlettend te volgen en behandelingen dienovereenkomstig aan te passen, wat bijdraagt aan de veiligheid van patiënten die medicinale cannabis gebruiken.
De balans na twee jaar experimenteren met medicinale cannabis laat zien dat de gegevens uit het nationale registratiesysteem nauwkeurig zijn en het mogelijk maken om bijwerkingen te identificeren, zonder dat er nieuwe grote risico's aan het licht komen naast de reeds bekende risico's. Ook het risico op verslaving is beperkt in het kader van dit experiment onder streng toezicht.
Geen risico op misbruik: Het experiment met medicinale cannabis in Frankrijk staat onder streng toezicht om misbruik te voorkomen.
In Frankrijk zijn de verkoop en het gebruik van recreatieve cannabis verboden, hoewel de Fransen de grootste consumenten in Europa zijn. Medicinale cannabis wordt echter beschouwd als een geneesmiddel en is onderworpen aan een experiment dat eind 2019 door de Nationale Assemblee is goedgekeurd. Dit experiment staat onder toezicht van het Nationaal Agentschap voor de veiligheid van geneesmiddelen en gezondheidsproducten (ANSM) en wordt begeleid door een tijdelijk wetenschappelijk comité, bestaande uit artsen, patiënten en vertegenwoordigers van de geneesmiddelenbewaking.
Dankzij deze strenge controle zorgt het ANSM ervoor dat er in Frankrijk geen sprake is van misbruik van medicinale cannabis. De gegevens worden opgenomen in een nationaal elektronisch registratiesysteem (Recann) dat door gezondheidswerkers bij elk consult en voor elke patiënt wordt ingevuld, zodat eventuele bijwerkingen of potentiële problemen kunnen worden opgespoord. Tot op heden worden de risico's van misbruik van medicinale cannabis in Frankrijk tot een minimum beperkt dankzij dit versterkte controlesysteem.
Hoe effectief is de behandeling?
De doeltreffendheid van de behandeling wordt in het kader van het lopende experiment niet aan de hand van precieze cijfers beoordeeld. Dit experiment is namelijk geen klinische studie om de baten-risicoverhouding van medicinale cannabis te beoordelen, maar eerder bedoeld om nieuw overheidsbeleid te testen. Niettemin vragen artsen hun patiënten tijdens de consultaties, die minstens eenmaal per maand plaatsvinden bij het vernieuwen van het voorschrift, regelmatig naar de tolerantie van het product en de verbeteringen die het hen oplevert. Tot nu toe hebben 277 patiënten, ofwel 12 % van het totaal, het experiment verlaten vanwege de ineffectiviteit van de behandeling (statistieken op 13/12/2022). De feedback in het follow-upregister is over het algemeen bemoedigend, met positieve resultaten bij pijnlijke spasticiteit bij multiple sclerose, met name wat betreft verlichting van spasmen en pijn, en een goede tolerantie van het product, volgens het laatste verslag van de ANSM. Bovendien komt een wetenschappelijk comité regelmatig bijeen om van gedachten te wisselen over het belang van medicinale cannabis en om de verzamelde informatie te vergelijken met de conclusies van soortgelijke studies op dit gebied.
Wat zijn de redenen voor de verlenging van het experiment met medicinale cannabis?
Het experiment met medicinale cannabis, dat aanvankelijk gepland was voor twee jaar, is verlengd tot 26 maart 2024, omdat de gezondheidsautoriteiten aanvullende informatie over de effectiviteit ervan eisen. Het doel voor het komende jaar is om nieuwe patiënten op te nemen om een grotere hoeveelheid gegevens te verzamelen. Er moet echter worden opgemerkt dat de wetenschappelijke literatuur over medicinale cannabis en de ervaringen van andere landen overtuigend zijn, zoals Nathalie Richard opmerkt. Naast het experiment worden er ook enkele klinische proeven uitgevoerd in Frankrijk. De voorwaarden voor de vergoeding van medicinale cannabis moeten nog worden vastgesteld. Door het experiment te verlengen, kunnen gegevens blijven worden verzameld om de doeltreffendheid en het gebruik ervan in de medische context in Frankrijk beter te kunnen beoordelen.
Wat kunnen we hieruit concluderen?
Concluderend kan worden gesteld dat, gezien de tot nu toe verzamelde informatie en de potentiële voordelen van medicinale cannabis, het van essentieel belang is dat het experiment in Frankrijk wordt voortgezet en verder wordt ontwikkeld. Hoewel de verlenging van het experiment mogelijk te wijten is aan de noodzaak om meer gegevens over de effectiviteit ervan te verzamelen, ondersteunen de bestaande wetenschappelijke literatuur en de ervaringen van andere landen het medicinale gebruik ervan. De bemoedigende resultaten bij bepaalde patiënten en de lopende klinische proeven onderstrepen het belang van verder onderzoek naar het therapeutische potentieel van medicinale cannabis voor specifieke gezondheidsaandoeningen. Het is dan ook van cruciaal belang om deze experimenten nauwlettend te blijven volgen en onderzoek en een beter begrip van de potentiële voordelen van medicinale cannabis in Frankrijk te bevorderen.
