Sinds 2018 werkt Luxemburg aan de legalisering van persoonlijk cannabisgebruik. Een revolutie die heel Europa op zijn kop zou kunnen zetten. Begin dit jaar kondigde de regering namelijk aan dat 2023 het jaar van de legalisering zou worden. Recente ontwikkelingen geven weer hoop: zou het eerder dan verwacht kunnen zijn? Wordt Luxemburg het eerste EU-land dat recreatief cannabisgebruik legaliseert?
In dit artikel gaan we in op de redenen voor deze historische beslissing, de recente vooruitgang die is geboekt en de vooruitzichten voor de Luxemburgse en Europese samenleving als geheel.
De durf van Luxemburg: eerste EU-land dat recreatief cannabisgebruik legaliseert?
Luxemburg zet resoluut de stap naar legalisering van recreatieve cannabis, een gewaagde zet die dit kleine land tot het eerste lid van de Europese Unie zou kunnen maken dat deze stap zet. Terwijl de meeste EU-landen een conservatiever beleid ten aanzien van cannabis hebben aangenomen, lijkt het Groothertogdom vastbesloten om de weg vrij te maken voor een nieuwe aanpak.
De legalisering in het Groothertogdom, die aanvankelijk in 2018 werd aangekondigd, is uiteindelijk omgezet in een vergunning voor persoonlijk gebruik van cannabis (consumptie en eigen teelt) zonder dat er een verkoop van cannabis of een Cannabis Social Club is opgezet. Dit beleid wijkt duidelijk af van de aanpak van andere Europese landen, zoals Nederland en Spanje, waar cannabis is gedepenaliseerd maar niet gelegaliseerd.
Luxemburg en de legalisering van cannabis: de laatste ontwikkelingen
Het lijkt erop dat Luxemburg gewoon wachtte tot Duitsland een stap voorwaarts zou zetten om vooruitgang te boeken bij de legalisering van cannabis. Hoewel het land aan het begin van het jaar nog terughoudend was en geen "legalisering" van cannabis voor eind 2023 garandeerde, geven de recente verklaringen van minister van Volksgezondheid Paulette Lenert het project nieuw leven, zonder volledig af te wijken van de aangekondigde termijnen.
Proefproject in bespreking bij de Regeringsraad
In een interview met de Luxemburgse radiozender RTL verklaarde minister Lenert dat het proefproject voor de legalisering van cannabis "binnenkort" aan de regeringsraad zou worden voorgelegd. Deze stap zou de weg kunnen vrijmaken voor een gecontroleerde openbare verkoop van cannabis in het kader van een proefproject, vergelijkbaar met het Duitse model, alvorens de regeling uit te breiden.
Als het proefproject door de regeringsraad wordt goedgekeurd, zou dit kunnen leiden tot de invoering van een gecontroleerde openbare verkoop van cannabis voor recreatieve doeleinden, in het kader van een gereglementeerd experiment. Dit model zou geïnspireerd zijn op de aanpak in Duitsland, waar een soortgelijk experiment wordt uitgevoerd met het oog op een mogelijke algemene invoering van de regeling.
Afhankelijk van de resultaten van deze proeffase zou de regering kunnen besluiten om het programma uit te breiden en de regelgeving dienovereenkomstig aan te passen, waardoor de weg wordt vrijgemaakt voor een bredere legalisering van recreatieve cannabis in het land.
Wettelijke belemmeringen en het tripartiete plan
In juni 2022 had Sam Tanson, de minister van Justitie, een wetsvoorstel ingediend dat de eerste stap betekende naar de legalisering van cannabis. Volgens het plan van de blauw-rood-groene driepartijenregering zouden volwassenen tot vier cannabisplanten per huishouden mogen kweken, uit zaden.
De Luxemburgse Raad van State heeft echter onlangs vier formele bezwaren tegen het wetsontwerp ingediend. Het ministerie van Justitie is momenteel bezig met het aanbrengen van wijzigingen in de tekst. Deze eerste fase van het parlementaire proces moet, indien mogelijk, vóór de parlementsverkiezingen van 8 oktober worden afgerond. Tijdens haar interview op RTL heeft Paulette Lenert niet aangegeven of het wetsontwerp ook vóór oktober in de Kamer in stemming kan worden gebracht.
De toekomst van cannabis in Luxemburg: is er nog hoop?
De toekomst van cannabis in Luxemburg blijft veelbelovend, ondanks de uitdagingen en onzekerheden rond het legaliseringsproces. Vertraging betekent echter niet dat het project wordt opgegeven. De minister bevestigt dat het project op de agenda blijft staan.
Een afronding in uitvoering?
De minister van Volksgezondheid heeft in een interview verklaard dat het niet zeker is dat het legaliseringsproces van cannabis in Luxemburg voor het einde van de zittingsperiode zal zijn afgerond.
Luxemburg zet geleidelijk stappen om de productie en verkoop van recreatieve cannabis te legaliseren. Het is echter mogelijk dat dit proces niet voltooid zal zijn vóór de parlementsverkiezingen van 8 oktober 2023, zo verklaarde minister van Volksgezondheid Paulette Lenert (LSAP) op radiozender 100,7. "We zijn er niet zeker van dat we dit tijdens deze zittingsperiode kunnen afronden", benadrukte ze met betrekking tot het wetsvoorstel voor de legalisering van cannabis.
Paulette Lenert legde tijdens haar interview met 100,7 uit dat de Covid-19-pandemie het wetgevingsproces had vertraagd, waardoor het werd uitgesteld tot dit jaar. Het proces zou echter tegen eind 2023 afgerond moeten zijn. Luxemburg legaliseerde cannabis voor specifieke medische doeleinden in 2018. In juni vorig jaar werd een volgende stap gezet met de goedkeuring van een tekst die persoonlijk gebruik thuis en de teelt door een volwassene van maximaal vier cannabisplanten per huishouden, uit zaadjes, toestaat.
Preventie vergemakkelijken door legalisering
Voordat cannabis volledig gelegaliseerd kan worden, moet eerst een kader worden vastgesteld voor de teelt en verkoop van medicinale en recreatieve cannabis. De minister van Volksgezondheid heeft verklaard dat het doel is om aan te tonen dat dit project een positieve invloed kan hebben op de volksgezondheid. Ze heeft ook benadrukt dat het dossier nauwlettend wordt gevolgd.
Paulette Lenert en Elena Bienfait, directeur van het nationaal centrum voor verslavingspreventie, zijn het erover eens dat preventie gemakkelijker zal zijn als cannabis eenmaal gelegaliseerd is, omdat het makkelijker is om openlijk over een legaal onderwerp te praten. Elena Bienfait benadrukte dat het niet gaat om onthouding, want dat is geen haalbaar doel in een samenleving, maar eerder om regulering, om deze mensen weg te houden van de zwarte markt en hen niet te criminaliseren.
Naar een bredere acceptatie van medicinale cannabis
In Luxemburg is medicinale cannabis toegestaan en is het bezit van kleine hoeveelheden voor recreatief gebruik gedecriminaliseerd, hoewel de aankoop, verkoop en teelt illegaal blijven. Daarom zou het land bestaande modellen kunnen bestuderen, zoals die van Portugal en Malta, waar de staat een centrale rol speelt op het gebied van medicinale cannabis, terwijl het legalisatieproces voortduurt. Het is echter belangrijk op te merken dat de legaliseringsplannen van de Luxemburgse regering niet altijd even positief worden onthaald door de buurlanden.
Implicaties voor de Europese Unie en de toekomst van cannabis
Het besluit van Luxemburg om recreatief cannabisgebruik te legaliseren, geeft een krachtig signaal af aan andere EU-landen en moedigt hen aan hun huidige drugsbeleid te herzien. Als pionier zou Luxemburg een doorslaggevende rol kunnen spelen in de ontwikkeling van de cannabiswetgeving in Europa. Het kan innovatieve en vooruitstrevende benaderingen ontwikkelen die haalbaar zijn en economische, sociale en volksgezondheidsvoordelen kunnen opleveren.
Wat kunnen we hieruit concluderen?
In een mondiale context waarin steeds meer landen hun wetgeving inzake cannabis versoepelen, zou de moedige stap van Luxemburg het begin kunnen betekenen van een nieuw tijdperk voor het Europese drugsbeleid. Momenteel lijkt het wetsontwerp op brede steun te kunnen rekenen. De drie partijen die de regeringscoalitie in Luxemburg vormen, hebben de legalisering van recreatieve cannabis in hun programma opgenomen.
Nu buurland Duitsland tegen het einde van het jaar zijn legaliseringsvoorstel zal voorleggen, zal Luxemburg niet langer het enige land zijn dat pleit voor legalisering. Bovendien kan het land, in afwachting van de afronding van het proces, zich baseren op reeds bestaande modellen, met name wat het gebruik van medicinale cannabis betreft.
Blijf dus op de hoogte: dit najaar zal het ministerie van Volksgezondheid een voorstel indienen om het wetgevingsproces op gang te brengen. Zal Luxemburg een pionier zijn in een ingrijpende verandering in Europa? De toekomst zal het uitwijzen.
