Hypertension pulmonaire : vers une solution au CBD ?

Pulmonale hypertensie: biedt CBD een oplossing?

Pulmonale hypertensie is een ernstige medische aandoening die de longslagaders aantast. Hierdoor neemt de druk toe en raken het hart en de longen ontregeld. De beschikbare conventionele behandelingen zijn gericht op het verlichten van de symptomen en het afremmen van de ziekte, maar veel patiënten zoeken naar alternatieve en natuurlijke behandelmogelijkheden. In die zoektocht komt cannabidiol (CBD), een stof afkomstig uit cannabis, naar voren als een veelbelovende mogelijkheid.


CBD krijgt steeds meer aandacht vanwege zijn unieke farmacologische eigenschappen. In tegenstelling tot tetrahydrocannabinol (THC), een andere stof in cannabis, heeft CBD geen psychoactieve effecten en wordt het over het algemeen goed verdragen. Preklinische studies hebben aangetoond dat CBD mogelijk een gunstig effect heeft op de regulering van de pulmonale bloeddruk. Dit biedt nieuwe perspectieven voor de behandeling van pulmonale hypertensie.


In dit artikel bekijken we het huidige onderzoek naar het gebruik van CBD als mogelijke oplossing voor pulmonale hypertensie. Er is meer onderzoek nodig om de werkzaamheid en veiligheid van CBD bij het verlichten van pulmonale hypertensie te bevestigen. Toch maken de natuurlijke eigenschappen en veelbelovende resultaten het een interessante mogelijkheid voor patiënten en onderzoekers.


Pulmonale hypertensie en de huidige behandelingen begrijpen

Pulmonale hypertensie is een complexe medische aandoening die wordt gekenmerkt door een hoge bloeddruk in de bloedvaten van de longen. Hierdoor neemt de weerstand in de longslagaders toe, wat de rechterkant van het hart extra belast en tot hartfalen kan leiden. Inzicht in de mechanismen achter pulmonale hypertensie is essentieel om het potentieel van CBD als alternatieve behandeling te beoordelen.

Definitie en classificatie van pulmonale hypertensie

Pulmonale hypertensie wordt doorgaans gedefinieerd als een gemiddelde pulmonale bloeddruk van meer dan 25 mmHg in rust, gemeten tijdens een rechterhartkatheterisatie. Op basis van de onderliggende oorzaken wordt de aandoening volgens de WHO-classificatie ingedeeld in vijf groepen. Het gaat om pulmonale hypertensie als gevolg van hartziekten, chronische longziekten, chronische trombo-embolische aandoeningen, pulmonale vaatziekten en onbekende oorzaken.


Mogelijke oorzaken van pulmonale hypertensie

Pulmonale hypertensie kan verschillende oorzaken hebben. Hartziekten, zoals aangeboren hartafwijkingen, klepaandoeningen en linkerkamerfalen, kunnen leiden tot pulmonale hypertensie doordat de druk in de longvaten toeneemt. Ook chronische longziekten, waaronder chronische obstructieve longziekte (COPD) en longfibrose, kunnen bijdragen aan pulmonale hypertensie doordat de bloedcirculatie in de longen wordt verstoord. Daarnaast kunnen genetische factoren, chronische infecties, auto-immuunziekten en blootstelling aan giftige stoffen in de omgeving in verband worden gebracht met pulmonale hypertensie.


Conventionele behandelingen voor pulmonale hypertensie

Conventionele behandelingen voor pulmonale hypertensie zijn vooral gericht op het verlagen van de pulmonale bloeddruk, het verlichten van de symptomen en het afremmen van de ziekte. Ze omvatten het gebruik van pulmonale vaatverwijders, zoals fosfodiësterase-5-remmers (PDE5-remmers), endothelinereceptorantagonisten (ERA's) en prostanoïden. Deze geneesmiddelen ontspannen de bloedvaten in de longen, verbeteren de bloedcirculatie en verminderen de belasting van het hart. In ernstige gevallen kan een longtransplantatie worden overwogen voor patiënten bij wie medicamenteuze behandelingen onvoldoende aanslaan.


Beperkingen en bijwerkingen van conventionele behandelingen

Hoewel conventionele behandelingen de symptomen kunnen verlichten en de levenskwaliteit van patiënten kunnen verbeteren, hebben ze ook beperkingen en bijwerkingen. Sommige geneesmiddelen kunnen ongewenste effecten veroorzaken, zoals hoofdpijn, misselijkheid, opvliegers en spierpijn. Bovendien kan langdurig gebruik van bepaalde vaatverwijders beperkt worden door gewenning, de noodzaak om de dosering regelmatig aan te passen en de hoge kosten van sommige geneesmiddelen.


CBD: een algemeen overzicht

Cannabidiol (CBD) is een natuurlijke chemische stof uit de groep cannabinoïden, die voorkomen in de cannabisplant. In tegenstelling tot tetrahydrocannabinol (THC), een andere bekende cannabinoïde, heeft CBD geen psychoactieve effecten. Dat betekent dat het geen euforie of intoxicatie veroorzaakt. CBD wordt gewonnen uit verschillende cannabisvariëteiten, zoals industriële hennep, die weinig THC bevatten.

Herkomst en extractie van CBD

CBD kan op verschillende manieren uit cannabisplanten worden gewonnen, onder meer door extractie met oplosmiddelen, superkritische CO2-extractie en ethanol-extractie. Elke methode heeft voor- en nadelen op het gebied van efficiëntie, zuiverheid en veiligheid. Na de extractie kan CBD worden verwerkt tot olie, capsules, crèmes voor uitwendig gebruik of zelfs eetbare producten.


Farmacologische eigenschappen van CBD

CBD werkt in op het endocannabinoïdesysteem (ECS) van het menselijk lichaam, dat een belangrijke rol speelt bij de regulering van verschillende fysiologische processen, zoals pijn, ontsteking, stemming, slaap en eetlust. CBD bindt zich aan de cannabinoïdereceptoren van het ECS, voornamelijk de CB1- en CB2-receptoren, en beïnvloedt zo de reacties van het centrale zenuwstelsel en het immuunsysteem. Daarnaast heeft CBD ook ontstekingsremmende, antioxiderende, angstremmende en neuroprotectieve eigenschappen.


Huidige medische toepassingen van CBD

CBD is onderzocht op zijn therapeutische potentieel binnen tal van medische gebieden. Momenteel is CBD goedgekeurd voor de behandeling van bepaalde vormen van epilepsie, zoals het Lennox-Gastaut-syndroom en het Dravet-syndroom, waarbij het een aanzienlijke werkzaamheid heeft laten zien bij het verminderen van aanvallen. Daarnaast wordt CBD als aanvullende behandeling gebruikt om symptomen van angst, chronische pijn, slapeloosheid en neurologische aandoeningen zoals multiple sclerose en de ziekte van Parkinson te verlichten.


Lopend onderzoek naar CBD

Het onderzoek naar mogelijke toepassingen van CBD is voortdurend in ontwikkeling. Er lopen preklinische en klinische studies om de werkzaamheid van CBD te beoordelen bij de behandeling van verschillende aandoeningen, waaronder psychische aandoeningen, ontstekingsziekten, hart- en vaatziekten en pulmonale hypertensie. Doordat CBD op meerdere biologische routes kan inwerken, ontstaan er nieuwe therapeutische mogelijkheden.


CBD kan de hartfunctie van patiënten met pulmonale hypertensie verbeteren: een voorlopige studie

Een behandeling met cannabidiol (CBD) gedurende drie weken verminderde tekenen van hartfibrose — de ophoping van littekenweefsel — bij een rattenmodel van pulmonale hypertensie (PH). Deze resultaten wijzen erop dat CBD mogelijk kan bijdragen aan een betere hartfunctie bij patiënten met PH door bepaalde pro-fibrotische signaalroutes te remmen. De onderzoekers benadrukten dat "aanvullend gedetailleerd onderzoek wordt aanbevolen om onze veelbelovende resultaten te bevestigen". De studie werd gepubliceerd in het tijdschrift BBA - Molecular Basis of Disease.
 

PH is een chronische aandoening die wordt gekenmerkt door een verhoogde druk in de longslagaders, die bloed van het hart naar de longen vervoeren. Op lange termijn gaat PH gepaard met veranderingen in het hartweefsel, waaronder ontstekingen, fibrose (ophoping van littekenweefsel) en overactiviteit van fibroblasten, een type bindweefselcel dat betrokken is bij fibrose. Deze veranderingen kunnen uiteindelijk leiden tot falen van de rechterhartkamer, die bloed naar de longen pompt.


CBD is het belangrijkste niet-psychoactieve bestanddeel van cannabis. Een orale CBD-formulering wordt onder de naam Epidiolex op de markt gebracht voor de behandeling van aanvallen bij bepaalde patiënten. Uit preklinische studies is gebleken dat CBD gunstig kan zijn voor de longen van rattenmodellen met PH. Meer specifiek is aangetoond dat CBD de verdikking van de wanden van de longslagader vermindert, ontstekingen afremt en de antioxidantactiviteit in de longen stimuleert. Daarnaast bleek een orale CBD-formulering de pulmonale bloeddruk te verlagen bij gezonde vrijwilligers onder omstandigheden die PH nabootsen, namelijk bij een laag zuurstofgehalte.
 

De specifieke effecten van CBD op het hart bij PH zijn echter niet onderzocht. In andere diermodellen bleek CBD de hartfunctie te verbeteren en hartfibrose en -ontstekingen te verminderen. 
 

Daarom onderzocht een Pools onderzoeksteam of CBD hartfibrose kan tegengaan in een rattenmodel met PH. Ratten met PH en gezonde controledieren kregen drie weken lang eenmaal per dag een injectie met CBD of een placebo. Daarna werden hun rechterhartkamers onderzocht op tekenen van fibrose.
 

Uit de resultaten bleek dat ratten met PH hogere bloedwaarden van NT-proBNP hadden dan gezonde ratten. NT-proBNP is een marker voor hartfalen. CBD-behandeling verlaagde de NT-proBNP-waarden in het PH-model aanzienlijk, tot vergelijkbare waarden als bij de gezonde dieren. Daarnaast vertoonde het rattenmodel met PH verschillende veranderingen in het hartweefsel, waaronder een vergroting van de cardiomyocyten, oftewel de hartspiercellen. Grotere cardiomyocyten wijzen op verdikking van de hartwanden. Drie weken CBD-behandeling zorgde voor een afname van ongeveer 10% in de breedte van de cardiomyocyten en een afname van 70% in fibrose van de rechterhartkamer, vergeleken met de placebogroep.

Wat kunnen we hieruit concluderen?

Samengevat suggereren de voorlopige resultaten dat cannabidiol (CBD) mogelijk de hartfunctie kan verbeteren bij patiënten met pulmonale hypertensie (PH). Uit het onderzoek met een rattenmodel met PH bleek dat drie weken CBD-behandeling de tekenen van hartfibrose, zoals ophoping van littekenweefsel, verminderde. Deze afname van fibrose ging samen met een betere hartfunctie, een lagere pulmonale bloeddruk en minder verdikking van de hartwanden.
 

Deze resultaten vormen een aanleiding voor verder onderzoek naar het mogelijke gebruik van CBD bij de behandeling van PH. Het is echter belangrijk om te benadrukken dat dit onderzoek voorlopig is en dat aanvullend, gedetailleerd onderzoek nodig is om deze veelbelovende resultaten te bevestigen. Klinische studies bij patiënten met PH zijn nodig om de werkzaamheid en veiligheid van CBD als aanvullende behandeling te beoordelen.


Ook is het goed om te weten dat CBD het belangrijkste niet-psychoactieve bestanddeel van cannabis is en al is goedgekeurd voor de behandeling van aanvallen bij bepaalde patiënten. Het veiligheidsprofiel is goed onderzocht, waardoor CBD een interessante kandidaat is voor verder onderzoek naar PH.
 

Hoewel CBD dus veelbelovend lijkt, is verder onderzoek nodig om het werkingsmechanisme, de optimale dosering en de wisselwerking met andere behandelingen voor PH beter te begrijpen. Deze ontwikkelingen kunnen nieuwe behandelperspectieven bieden en hoop geven aan patiënten met deze slopende chronische aandoening.